తెలుగునాట సామాజిక సంస్కరణల చరిత్రలో త్రిపురనేని రామస్వామి ఒక ధ్రువతార. కేవలం కవిగానే కాకుండా, హేతువాదిగా, న్యాయవాదిగా, నాటకకర్తగా ఆయన సాగించిన ప్రస్థానం అద్వితీయం. సమాజంలోని అంధవిశ్వాసాలను, కుల వివక్షను తన కలం ద్వారా ఎండగట్టిన ఆయనను ప్రజలు సాదరంగా  కవిరాజు' అని పిలుచుకుంటారు. నేటి ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్ సామాజిక చైతన్యానికి పునాదులు వేసిన వారిలో త్రిపురనేని రామస్వామి అగ్రగణ్యులు. 
 
1887 జనవరి 15న కృష్ణా జిల్లా అంగలూరు గ్రామంలో ఒక వ్యవసాయ కుటుంబంలో రామస్వామి జన్మించారు. చిన్నతనం నుండే ఆయనలో ప్రశ్నించే తత్వం మెండుగా ఉండేది. ఉన్నత విద్య కోసం ఇంగ్లాండ్ వెళ్ళిన ఆయన, అక్కడ న్యాయశాస్త్రం  అభ్యసించారు. పాశ్చాత్య దేశాలలోని హేతువాద ధోరణులు, సామాజిక సమానత్వ సిద్ధాంతాలు ఆయన ఆలోచనా దృక్పథాన్ని పూర్తిగా మార్చివేశాయి. భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, ఆయన తెనాలిలో న్యాయవాదిగా స్థిరపడినప్పటికీ  ఆయన అంతరాత్మ మాత్రం సమాజ సంస్కరణ వైపే మొగ్గు చూపింది.
పు
త్రిపురనేని రామస్వామి చేసిన అతిపెద్ద సాహసం పురాణాలను హేతుబద్ధంగా విశ్లేషించడం. ఆర్య సంస్కృతి పేరుతో జరుగుతున్న ఆధిపత్యాన్ని ఆయన తీవ్రంగా నిరసించారు. సూతపురాణం  గ్రంథం ద్వారా ఆయన పురాణాలలోని వైరుధ్యాలను, అహేతుకమైన అంశాలను ప్రశ్నించారు. ఇది అప్పట్లో ఒక గొప్ప మేధోపరమైన చర్చకు దారితీసింది. అలాగే శంబుక వధ..  రామాయణంలోని శంబుక వధ వృత్తాంతాన్ని శూద్రుల కోణం నుండి విశ్లేషిస్తూ ఆయన రాసిన నాటకం సామాజిక న్యాయం పట్ల ఆయనకున్న నిబద్ధతకు నిదర్శనం. ఇక కురుక్షేత్ర సంగ్రామం పుస్తకం   పురాణ పాత్రలను కేవలం దైవాలుగా కాకుండా..  మానవీయ కోణంలో, వారి రాజకీయ ఎత్తుగడలను విశ్లేషిస్తూ చేసిన రచన. 
 రామస్వామి పురాణాలను విమర్శించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకోలేదు. వాటి వెనుక ఉన్న సామాజిక అసమానతలను, అణచివేతను ప్రశ్నించడం ద్వారా సామాన్యుడిని చైతన్యపరచడమే లక్ష్యంగా ఆయన అక్షర సమరం సాగింది.  

అంతే కాకుండా దక్షిణ భారతదేశంలో పెరియార్ రామస్వామి నాయకత్వంలో నడిచిన  ఆత్మగౌరవ ఉద్యమం   ప్రభావం త్రిపురనేనిపై బలంగా ఉండేది. కులాంతర వివాహాలను ప్రోత్సహించడమే కాకుండా..  బ్రాహ్మణ పురోహితులు లేని  సంస్కరణ వివాహాలను' ఆయన స్వయంగా జరిపించేవారు. దీని కోసం ఆయన  వివాహ విధి అనే పుస్తకాన్ని  రచించారు. ఈ పద్ధతి ద్వారా సామాన్యులకు వివాహ ఖర్చులు తగ్గడమే కాకుండా, మంత్రాల అర్థం సామాన్యులకు అర్థమయ్యేలా తెలుగులో వివాహ క్రతువును నిర్వహించేవారు.

ఆయన కేవలం రచయితగానే కాకుండా, జస్టిస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాలలో క్రియాశీలక పాత్ర పోషించారు. నాన్ బ్రాహ్మిన్ మూవ్ మెంట్ ను ఆంధ్రదేశంలో బలోపేతం చేయడంలో ఆయన కృషి మరువలేనిది. 1920వ దశకంలో తెనాలి మున్సిపల్ చైర్మన్ గా  పనిచేస్తూ, ప్రజల సౌకర్యార్థం అనేక సంస్కరణలు ప్రవేశపెట్టారు. విద్య అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలని భావించి ఆ దిశగా చర్యలు తీసుకున్నారు.   ముఖ్యంగా అణగారిన వర్గాల అభివృద్ధి కోసం ఆయన నిరంతరం తపించేవారు.

కవిరాజు తిప్రునేని రామస్వామి వారసత్వాన్ని ఆయన కుమారుడు, ప్రముఖ రచయిత త్రిపురనేని గోపీచంద్ కొనసాగించారు. గోపీచంద్ రచనలలో తండ్రి నేర్పిన  ఎందుకు?  అన్న ప్రశ్నించే తత్వం మనకు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. తెలుగు సాహిత్యానికి, సామాజిక విజ్ఞానానికి త్రిపురనేని కుటుంబం చేసిన సేవ అజరామరం. తెలుగు వారి మెదళ్లలో హేతువాద బీజాలు నాటిన త్రిపురనేని రామస్వామి, ఒక వ్యక్తి కాదు.. ఒక సామాజిక విప్లవ శక్తి  1943 జనవరి 16న త్రిపురనేని రామస్వామి పరమపదించినా.. ఆయన ఆలోచనలు నేటికీ సజీవంగా ఉన్నాయి. కుల రహిత సమాజం కోసం, హేతుబద్ధమైన ఆలోచనా విధానం కోసం ఆయన చేసిన కృషి నేటి తరానికి దిక్సూచి. ఆయన జీవితం ఒక సత్యాన్వేషణ, ఒక నిరంతర పోరాటం.

- సీతారాం కంఠంనేని
 

References 

• త్రిపురనేని రామస్వామి సమగ్ర సాహిత్యం.
• తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వం - సంస్కృతి మరియు చరిత్ర.
• 'కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి జీవిత చరిత్ర' - వివిధ ప్రచురణలు.
• జస్టిస్ పార్టీ చరిత్ర మరియు ఆంధ్రదేశంలో సామాజిక ఉద్యమాలు - పరిశోధనా పత్రాలు. 

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చితే.. తెలుగువన్ ను ఫాలో అవ్వండి. షేర్ చేయడం