పశ్చిమాసియాలో భౌగోళిక రాజకీయ వ్యూహాలు, సమీకరణాలు వేగంగా మారుతున్నాయి. అంతర్జాతీయ సమాజం అంచనా వేసిన దానికంటే అత్యంత వేగంగా ఇరాన్ తన సైనిక సామర్థ్యాలను తిరిగి సమకూర్చుకుంటోందని అమెరికాకు చెందిన అత్యున్నత నిఘా సంస్థలు హెచ్చరించడం ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంచలనంగా మారింది. ఈ పరిణామం ఆ ప్రాంతంలోని భద్రతా సమతుల్యతను పూర్తిగా మార్చివేసే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అమెరికాతో సుదీర్ఘకాలం పాటు కొనసాగే ఎలాంటి ప్రతికూల పరిస్థితులనైనా తట్టుకోవడానికి ఇరాన్ వ్యూహాత్మకంగా సిద్ధమవుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. కేవలం ఆర్థికపరంగా కోలుకోలేని దెబ్బ తగిలితే తప్ప..  ఆ దేశం తన పంథాను మార్చుకునేలా లేదని నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. 

ప్రస్తుతానికి సరిహద్దుల్లో ఉద్రిక్తతలు కొంత మేర తగ్గినట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, తెరవెనుక వ్యూహాత్మక పోటీ మాత్రం మరింత తీవ్రస్థాయికి చేరుకుందని స్పష్టమవుతోంది.  ఆధునిక కాలంలో యుద్ధం అనేది కేవలం దేశ సరిహద్దులకే పరిమితం కాదనీ..  అది ఒక దేశ పారిశ్రామిక ఉత్పాదకత, ఆధునిక ఆయుధ సంపత్తిపై ఆధారపడి ఉంటుందని ప్రస్తుత పరిణామాలు నిరూపిస్తున్నాయి. ఇరాన్ తన సైనిక పునర్నిర్మాణంలో భాగంగా డ్రోన్ల తయారీని భారీ ఎత్తున పునఃప్రారంభించడం ఇందుకు ఒక ప్రధాన ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. శత్రుదేశాల నుండి తీవ్రమైన ఆంక్షలు, వ్యతిరేక వాతావరణం ఉన్నప్పటికీ,  ఇంత తక్కువ సమయంలో తన సాంకేతిక,  పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాలను సముద్ధరించుకోవడం ఇరాన్ యొక్క వ్యూహాత్మక పటిమకు అద్దం పడుతోంది. వాషింగ్టన్ నిఘా వర్గాలను  సైతం ఇరాన్ చూపుతున్న ఈ వేగం ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నది. ఈ పునర్నిర్మాణ ప్రక్రియ కేవలం ఆయుధాల సమీకరణ మాత్రమే కాదనీ.. శత్రువులను నిరోధించడానికి,  దీర్ఘకాలిక రక్షణ వలయాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి ఇరాన్ వేస్తున్న ముందడుగుగా పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు.  

మరోవైపు..ఇజ్రాయెల్ కు రక్షణ కవచంగా నిలిచిన అమెరికాకు కొత్త సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి. గతంలో జరిగిన దాడుల సమయంలో ఇజ్రాయెల్‌ను కాపాడేందుకు అమెరికా పెద్ద ఎత్తున తన అధునాతన క్షిపణి నిరోధకాలను రంగంలోకి దించింది. థాడ్, ఎస్ఎమ్3,ఎస్ఎమ్6 వంటి అత్యంత ఖరీదైన, అత్యాధునిక రక్షణ వ్యవస్థలను విరివిగా ఉపయోగించడం వల్ల పెంటగాన్ వద్ద ఉన్న ఆయుధ నిల్వలపై ఊహించని ఒత్తిడి పడిందని అంతర్జాతీయ నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఒకే ఒక ప్రాంతీయ ఘర్షణ కోసం ఇంత భారీ స్థాయిలో క్షిపణి రక్షకాలను ఖర్చు చేయడం వల్ల.. భవిష్యత్తులో గ్లోబల్ డిఫెన్స్ బ్యాలెన్స్‌ను సమతుల్యం చేయడం అమెరికాకు కష్టతరం కావచ్చునంటున్నాయి. ఆసియాలోని ఇతర మిత్రదేశాలకు ఇచ్చిన రక్షణ హామీలను నెరవేర్చడంలో, అలాగే  ప్రపంచవ్యాప్తంగా తన భద్రతా బాధ్యతలను సజావుగా నిర్వహించడంలో అమెరికా సామర్థ్యంపై ఇది పలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. ఇది కేవలం సైనిక వ్యయానికి సంబంధించిన అంశం కాదనీ, అమెరికా ఆయుధ ఉత్పత్తి గొలుసు యొక్క పరిమితులను కూడా బహిర్గతం చేసింది.  ఈ సంక్షోభ సమయంలో అమెరికా నాయకత్వానికి, ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వానికి మధ్య ఉన్న అంతర్గత భేదాభిప్రాయాలు కూడా బయటపడుతున్నాయి. 

ముఖ్యంగా ఇరాన్ విషయంలో డొనాల్డ్ ట్రంప్ మరియు బెంజమిన్ నెతన్యాహు భిన్నమైన వ్యూహాలతో ముందుకు సాగుతున్నట్లు అంతర్జాతీయంగా   చర్చ జరుగుతోంది. ఇరాన్‌తో దౌత్యపరమైన చర్చలకు, అలాగే కొంత మేర రాయితీలకు అవకాశం ఇవ్వాలని ట్రంప్ యోచిస్తుండగా.. ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహు మాత్రం మరింత కఠినమైన సైనిక చర్యల ద్వారానే ఆ దేశాన్ని అణచివేయాలని పట్టుబడుతున్నారు. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దేశాల మధ్య ఎంతటి దృఢమైన సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇరాన్ సమస్యను పరిష్కరించే విషయంలో మాత్రం ఇరు దేశాల అధినేతల మధ్య భిన్న దృక్పథాలు ఉన్నాయనే విషయాన్ని ఈ పరిణామాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. 

నాకు కావలసింది ఏదైనా చేస్తారు అంటూ ట్రంప్ చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు.. ఈ వ్యూహాత్మక బంధంలో వ్యక్తిగత నమ్మకాలు,  అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు ఏ విధంగా ముడిపడి ఉన్నాయో సూచిస్తున్నాయి. ఇరాన్  అణు సామర్థ్యాల నియంత్రణ, యురేనియం నిల్వల పర్యవేక్షణ మరియు క్షిపణి దాడుల నిరోధమే ఈ ఇరు దేశాల చర్చల్లో ప్రధానాంశాలుగా ఉన్నాయి.  ప్రస్తుతం పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ప్రశాంతత ఎంతవరకు శాశ్వతం అనే ప్రశ్న అందరిలోనూ వ్యక్తమవుతోంది. గడిచిన ఏప్రిల్ లో కుదిరిన తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ఇప్పటికీ అత్యంత బలహీనమైన పునాదులపైనే కొనసాగుతోంది. 
ఒకవైపు ఇరాన్ తన సైనిక డ్రోన్ల తయారీ వ్యవస్థను వేగవంతం చేస్తుంటే..  మరోవైపు ఇరాన్ గనుక శృతిమించితే మళ్లీ వైమానిక దాడులను తీవ్రం చేస్తామని అమెరికా హెచ్చరిస్తోంది. ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ దేశాల మధ్య దశాబ్దాలుగా ఉన్న పరస్పర అపనమ్మకం,  శత్రుత్వం ఏమాత్రం తగ్గలేదు. ఈ రకమైన ఉద్రిక్త పరిస్థితులను గమనిస్తుంటే, ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న శాంతి కేవలం తాత్కాలిక విరామం మాత్రమేనని అనిపించకమానదు. వ్యూహాత్మక విశ్లేషకుల అంచనా ప్రకారం.. ఈ విరామం శాశ్వత శాంతికి దారితీసే అవకాశం దాదాపు మృగ్యం. ఇది ముందుముందు రాబోయే పెద్ద సంక్షోభానికి లేదా మరింత తీవ్రమైన ఘర్షణలకు శ్వాసావకాశంగా మాత్రమే కనిపిస్తోంది.  

ఈ మొత్తం పరిణామాలు పశ్చిమాసియా ప్రాంతీయ భద్రతను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేయనున్నాయి. ఇరాన్ తన సైనిక శక్తిని త్వరితగతిన పునర్నిర్మించుకోవడం, ఇజ్రాయెల్ రక్షణ కోసం అమెరికా తన అధునాతన క్షిపణి నిల్వలను భారీగా ఖాళీ చేసుకోవడం వంటివి భవిష్యత్తులో కొత్త రక్షణ సమీకరణాలకు దారితీయవచ్చు. అమెరికా ఒకవైపు అంతర్జాతీయంగా తన మిత్రదేశాలకు ఇచ్చిన భద్రతా హామీలను నిలబెట్టుకోవాలని చూస్తోంది. మరోవైపు ఇరాన్ తాను శత్రువుల దాడులకు లొంగిపోలేదని, తన అంతర్గత శక్తి పటిష్టంగానే ఉందని నిరూపిస్తోంది. ఈ రెండు శక్తుల మధ్య ఉన్న వ్యూహాత్మక ఖాళీలే రాబోయే కాలంలో పశ్చిమాసియాలో పెద్ద సంక్షోభాలకు వేదికగా మారే ప్రమాదం ఉంది. 

ఇది కేవలం ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ దేశాల మధ్య నడుస్తున్న ద్వైపాక్షిక పోరాటం మాత్రమే కాదు. అమెరికా సైనిక సామర్థ్యానికి, అగ్రరాజ్యం గ్లోబల్ డిటెరెన్స్ (నిరోధక) వ్యవస్థకు, ఆ దేశాన్ని నమ్ముకున్న మిత్రదేశాల విశ్వాసానికి   పెద్ద పరీక్షగా మారనుంది.  అందువల్ల..  అంతర్జాతీయ సమాజం పశ్చిమాసియా పరిణామాలను కేవలం దైనందిన యుద్ధ వార్తలుగా చూస్తే సరిపోదు. ఈ ఆధునిక సంక్షోభాల వెనుక ఉన్న లోతైన వ్యూహాత్మక వాస్తవాలను అర్థం చేసుకోవాలి. నేటి కాలంలో యుద్ధాల గమనాన్ని కేవలం సైనికుల సంఖ్య నిర్ణయించడం లేదు; క్షిపణులు, డ్రోన్లు, పటిష్టమైన వాయు రక్షణ వ్యవస్థలు, నిరంతరాయ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి,  పాలకుల రాజకీయ సంకల్పం మాత్రమే యుద్ధాల గమనాన్ని నిర్దేశిస్తున్నాయి. ఒకవైపు ఇరాన్ తన పారిశ్రామిక మౌలిక వసతుల ఆధారంగా ఆయుధ సంపత్తిని తిరిగి సమకూర్చుకుంటుంటే, అమెరికా తన నిల్వలను కోల్పోతూ దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. ఈ భిన్నమైన పరిస్థితుల కారణంగా, ప్రస్తుత కాల్పుల విరమణ శాశ్వత శాంతిని ఇస్తుందని నమ్మడానికి ఎలాంటి బలమైన ఆధారాలు లేవు. మున్ముందు పశ్చిమాసియాలో మరింత తీవ్రమైన ప్రతిస్పందనలు, వ్యూహాత్మక మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. 

-సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.