అధ్యాయం 1
యుద్ధం..   విఫల  ప్రాతిపదిక..  వ్యూహాత్మక తప్పిదం,  వాయుశక్తి పరిమితులు

ప్రతి ఆధునిక యుద్ధం ఒక కార్యాచరణ ప్రణాళికతో ప్రారంభమై, వైఫల్యాన్ని కప్పిపుచ్చే ప్రయత్నం చేసే రాజకీయ సమర్థనతో ముగుస్తుంది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ హయాంలో ఇరాన్‌పై అమెరికా ఇటీవల ప్రారంభించిన సైనిక చర్య..  ఈ వ్యూహాత్మక తప్పిదం నమూనాకు  ఉదాహరణ. దీనిలోని ప్రధాన ప్రాతిపదిక మోసపూరితంగా సరళంగా ఉంది. అంతర్గత అశాంతి ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్‌ను కూల్చివేసే వరకు లేదా నాయకత్వం అమెరికా డిమాండ్లకు లొంగిపోయే వరకు తీవ్రమైన బాంబు దాడులను కొనసాగించడం. ఈ రెండు ఫలితాలలో ఏదీ కార్యరూపం దాల్చలేదు. ఈ అనుభవం సామ్రాజ్యవాద,  అగ్రరాజ్యాల చరిత్రలో పదేపదే వచ్చే ఒక పాఠాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.  సైనిక ఆధిక్యత,  అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం  అగ్నిశక్తి వాటంతట అవే శాశ్వత రాజకీయ ఫలితాలుగా మారవు. అపారమైన వాయు,  క్షిపణి సామర్థ్యాలు ఉన్నప్పటికీ.. ఇరాన్ తో  ఘర్షణ నుండి అమెరికా  బలోపేతం కాకుండా, సాపేక్ష వ్యూహాత్మక పరంగా స్పష్టంగా బలహీనపడి బయటపడింది. ఈ సంఘర్షణ కేవలం ఒక విఫల చర్యగా మాత్రమే కాకుండా, అమెరికా శక్తికి,  విశ్వసనీయతకు ఎదురుదెబ్బగా చారిత్రక రికార్డులలో నిలిచిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

అధ్యాయం 2
వియత్నాం నుండి ఇరాన్ వరకు.. చారిత్రక పోలికలు..  జాతీయ గాయం వర్సెస్ వ్యూహాత్మక పరివర్తన

మొదటి చూపులో..  వియత్నాంను ఇరాన్ యుద్ధంతో పోల్చడం విశ్లేషణాత్మకంగా సరికాదనిపిస్తుంది. వియత్నాం యుద్ధం దాదాపు రెండు దశాబ్దాల పాటు కొనసాగి లక్షలాది మందిని చంపింది. అయితే ఇరాన్ ఆపరేషన్ చాలా తక్కువ ప్రాణనష్టంతో కొన్ని నెలలకే ముగిసింది. కాలవ్యవధి,  మరణాల సంఖ్య పరంగా చూస్తే, ఈ రెండు సంఘర్షణలు పోల్చలేనివిగా కనిపిస్తాయి. కానీ,  యుద్ధాలు కేవలం వాటి తక్షణ మానవ నష్టం ద్వారా మాత్రమే అంచనా వేయబడవు.  అవి మిగిల్చే రాజకీయ, వ్యూహాత్మక ఫలితాల ద్వారా నిర్ధారించబడతాయి.

వియత్నాం అమెరికాకు ఒక జాతీయ గాయంగా మారింది.  కేవలం ఒక ప్రదేశం పేరుగా కాకుండా ఒక రూపకంగా నిలిచింది. సాధారణ అమెరికన్లలో ఇది దుఃఖాన్ని, నష్టాన్ని, నిరాశను రేకెత్తించగా..  ఉన్నత వర్గాలలో మాత్రం, ఈ యుద్ధాన్ని సామ్రాజ్యవాద అహంకారానికి ఒక హెచ్చరికగా చూసిన వారికీ  మధ్య ఇది ​​ఒక శాశ్వత విభజనను సృష్టించింది. 2014లో జరిగిన ఒక సర్వే ప్రకారం, 58 శాతం మంది అమెరికన్లు వియత్నాంను అమెరికా చరిత్రలో ఒక చీకటి ఘట్టంగా భావించగా, కేవలం అతి కొద్దిమంది మాత్రమే దానిని గర్వకారణంగా అభివర్ణించారు. అయినప్పటికీ, ఈ మానసిక గాయం ఉన్నా, వియత్నాం అమెరికా అధికారపు పటిష్టమైన నిర్మాణంలో ఆశ్చర్యకరంగా చాలా తక్కువ మార్పులను తీసుకువచ్చింది. అమెరికా ఇప్పటికీ ప్రచ్ఛన్న యుద్ధంలో విజయం సాధించింది, తన కూటములను కొనసాగించింది, ఆర్థిక ఆధిపత్యాన్ని నిలబెట్టుకుంది, చివరికి వియత్నాంతో కూడా సహకార సంబంధాలను ఏర్పరచుకుంది. దీనికి విరుద్ధంగా, ఇరాన్ యుద్ధం దేశీయంగా తక్కువ బాధాకరంగా ఉన్నప్పటికీ, వ్యూహాత్మకంగా  పరివర్తనాత్మకంగా నిరూపించబడవచ్చు. వియత్నాం ప్రధానంగా అమెరికా ఆత్మగౌరవాన్ని దెబ్బతీస్తే, ఇరాన్ ఆ దేశ అధికారాన్ని క్షీణింపజేసే ప్రమాదం ఉంది. 

అధ్యాయం 3
ఇరాన్‌లో లక్ష్యాలు వర్సెస్ ఫలితాలు

ఇరాన్ పట్ల ట్రంప్ పరిపాలన విధానం  ప్రకటించబడిన లేదా సూచించబడిన లక్ష్యం పాలన మార్పు లేదా కనీసం ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ యొక్క ప్రాథమిక ప్రవర్తనా మార్పు. తీవ్రమైన బాంబు దాడులు,  గరిష్ట ఒత్తిడి,  వాక్చాతుర్యంతో కూడిన ఉద్రిక్తత..  టెహ్రాన్‌ను అంతర్గతంగా అస్థిరపరుస్తాయని లేదా ఆ దేశ నాయకత్వాన్ని లొంగిపోయేలా బలవంతం చేస్తాయని భావించారు. కానీ ఇది జరగలేదు.

దానికి బదులుగా, ఈ సంఘర్షణ ఇరాన్  అంతర్గత అధికార నిర్మాణాన్ని మరింత కఠినతరం చేసినట్లు కనిపిస్తోంది. ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ ఐఆర్జీసీ తన నియంత్రణను సమర్థవంతంగా ఏకీకృతం చేసుకుంది. ఉన్నతాధికారుల మధ్య విభేదాల నివేదికలు, భద్రతా సంస్థ విధాన నిర్ణేతగా ఎలా ఆధిపత్యం చెలాయించిందో మాత్రమే స్పష్టం చేస్తున్నాయి. మితవాదంగా మారడానికి బదులుగా, బాహ్య ఒత్తిడికి ప్రతిస్పందనగా ఈ పాలన మరింత కఠినంగా,  భద్రతాపరంగా మారింది.

అణు రంగంలో, ఈ చర్య దాని కీలక లక్ష్యాలలో దేనినీ సాధించడంలో విఫలమైంది. ఇరాన్   అత్యంత సుసంపన్నమైన యురేనియం నిల్వలను నియంత్రించడంలో ఎలాంటి నిర్ణయాత్మక పురోగతి లేదు, బాంబు దాడుల దశ యొక్క శిథిలాల నుండి దాని అణు కార్యక్రమంపై ఎలాంటి అర్థవంతమైన చర్చలు వెలువడలేదు. ఒక ఆశ్చర్యకరమైన యూటర్న్‌లో..  సౌదీ అరేబియా,  ఖతార్ వంటి ప్రాంతీయ ప్రత్యర్థులు అటువంటి వ్యవస్థలను కలిగి ఉన్నప్పుడు, ఇరాన్‌కు వాటిని దామాషా ప్రకారం నిరాకరించడం  అన్యాయం అవుతుందని వాదిస్తూ..  ఇరాన్ పరిమిత బాలిస్టిక్ క్షిపణి సామర్థ్యాన్ని నిలుపుకోవచ్చని ట్రంప్ అంగీకరించారు. అణ్వాయుధాలు,  బాలిస్టిక్ క్షిపణుల మధ్య ఈ వ్యత్యాసం, సాంకేతికంగా సరైనదే అయినప్పటికీ, వాషింగ్టన్ యొక్క గరిష్ఠవాద వైఖరి క్షీణించడాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.

అధ్యాయం 4
ఆర్థిక పరపతి, : ఆంక్షల ఉపశమనం

ఆర్థికంగా..  యుద్ధానంతర పరిష్కారం శిక్షాత్మక బలప్రయోగం యొక్క తర్కానికి విరుద్ధమైన ఫలితాలను ఇచ్చింది. ఇరాన్ గతంలో స్తంభింపజేసిన సుమారు 12 బిలియన్ డాలర్ల ఆస్తులను తిరిగి పొందింది.   దాని చమురు నెట్‌వర్క్‌పై ఉన్న ముఖ్యమైన ఆంక్షలు ఎత్తివేయబడ్డాయి. ఇది టెహ్రాన్‌కు వీలు కల్పించింది.  ఇంధన మార్కెట్లలోకి తిరిగి ప్రవేశించి, గణనీయమైన ఆదాయాన్ని ఆర్జించడానికి ఇరాన్ ప్రయత్నించింది. పునర్నిర్మాణం,  అంతర్గత ఏకీకరణ కోసం సుమారు 300 బిలియన్ డాలర్ల వనరులు అందుబాటులో ఉన్నాయని అంచనా.

అయితే.. అత్యంత కీలకమైన పరిణామం హోర్ముజ్ జలసంధిని ఒక వ్యవస్థాగత పరపతి సాధనంగా మార్చడంలో ఉంది. ఈ కీలకమైన జలమార్గాన్ని అడపాదడపా అడ్డుకోగలనని నిరూపించడం ద్వారా..  ప్రపంచ ఇంధన ప్రవాహాలను, తద్వారా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రభావితం చేయడానికి ఇరాన్ ఒక శాశ్వత సాధనాన్ని సంపాదించుకుంది. , ఆధునిక చరిత్రలో భారీగా బాంబు దాడులకు గురై, ఆ తర్వాత మరింత డబ్బు, పెరిగిన పరపతి,  పరిరక్షించబడిన పాలనా నిర్మాణాలతో బయటపడిన విశ్వాస బహుమతి ఒప్పందంలోకి సమర్థవంతంగా చేర్చబడిన మొదటి దేశం ఇరానే.  అమెరికా దృక్కోణం నుండి, ఈ గమనం  విజయం అనే భావనను తలకిందలు చేస్తుంది. కేవలం దౌత్యం ద్వారా  సాధించగలిగే ఒక పరిష్కారం కోసం భారీ మొత్తంలో డబ్బు ఖర్చు చేయడం,  ఆయుధాలను ప్రయోగించడమే విజయంగా నిర్వచిస్తే.. అప్పుడు అది సాంకేతికంగా సరైనదే కావచ్చు కానీ వ్యూహాత్మకంగా డొల్ల.

 అధ్యాయం5
 ప్రాంతీయ పరిమితులు..  గల్ఫ్ ఎందుకు వియత్నాం కాదు

వియత్నాం ఇరాన్‌ల మధ్య ఉన్న కీలకమైన వ్యత్యాసాలలో ఒకటి అమెరికా ప్రయోజనాల భౌగోళిక స్వరూపంలో ఉంది. వియత్నాం తర్వాత, అమెరికా, కనీసం సైనిక పరంగానైనా, వైదొలగి తన వ్యూహాత్మక దృష్టిని ఇతర రంగాల వైపు మళ్లించగలిగింది. ఆగ్నేయాసియా ముఖ్యమైనదే అయినప్పటికీ, అది ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లకు కేంద్రంగా గానీ,  ప్రపంచ వాణిజ్యానికి ప్రధాన కేంద్రాలుగా గానీ లేదు. దీనికి విరుద్ధంగా, గల్ఫ్ ప్రాంతం ప్రపంచ ఇంధన వ్యవస్థల పనితీరు, సముద్ర సరఫరా గొలుసులు, ముఖ్యంగా ఇజ్రాయెల్,  అరబ్ భాగస్వాములతో ఉన్న అమెరికా కూటముల నెట్‌వర్క్‌తో విడదీయరానిది. ఇప్పుడు హోర్ముజ్ జలసంధిని ఆయుధంగా మార్చగల సామర్థ్యంతో మరింత బలోపేతమైన, సైనికీకరించబడిన ఇరాన్, ఈ నిర్మాణాత్మక ఆధారాలతో నేరుగా సంఘర్షణ చెందుతోంది. తీవ్రమైన ఆర్థిక,  భౌగోళిక రాజకీయ మూల్యాన్ని చెల్లించకుండా అమెరికా ఈ రంగం నుండి అంత సులభంగా నిష్క్రమించలేదు. ఈ వాస్తవం భవిష్యత్తులో మధ్యప్రాచ్యానికి మించి, ఐరోపా, దక్షిణాసియాను కూడా ప్రభావితం చేసే సంక్షోభాలు,  సంఘర్షణల ప్రమాదాన్ని పెంచుతున్నది. వాషింగ్టన్ ముగిసిన యుద్ధాన్ని మాత్రమే కాకుండా, తాను సృష్టించడంలో సహాయపడినప్పటికీ పూర్తిగా నియంత్రణలో లేని మరింత అస్థిరమైన వ్యూహాత్మక వాతావరణాన్ని కూడా ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది.

అధ్యాయం 6 – అమెరికా శక్తిపై దీర్ఘకాలిక పరిణామాలు.. : విశ్వసనీయత, కూటమి నిర్వహణ

ఇరాన్ యుద్ధం  దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు తక్షణ కార్యాచరణ క్షేత్రానికి మించి విస్తరించి ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా అధిక ప్రమాదం ఉన్న బలవంతపు విధానాలు ప్రత్యర్థులను బలహీనపరచడానికి బదులుగా బలోపేతం చేసే ఫలితాలు ఇచ్చినప్పుడు..  మిత్రదేశాలు వాషింగ్టన్   విచక్షణ, విశ్వసనీయత,  వ్యూహాత్మక దూరదృష్టిని ప్రశ్నించే అవకాశం ఉంది. అమెరికా బెదిరింపులు,  రెడ్ లైన్లు ఒత్తిడికి లొంగితే చర్చలకు లేదా వెనక్కి తీసుకోవడానికి వీలవుతాయని అంచనా వేస్తూ, ప్రత్యర్థి శక్తులు అమెరికా సంకల్పాన్ని మరింత దూకుడుగా పరీక్షిస్తాయి. దేశీయంగా, అమెరికా ప్రజలు భవిష్యత్ సైనిక జోక్యాల పట్ల, ముఖ్యంగా పాలన మార్పు లేదా వేగవంతమైన బలవంతపు విజయాన్ని వాగ్దానం చేసే స్వల్పకాలిక, నిర్ణయాత్మక చర్యలుగా సమర్థించబడిన వాటి పట్ల మరింత సందేహాస్పదంగా మారవచ్చు. అమెరికా ప్రపంచ ఆధిపత్యాన్ని  దెబ్బతీయని వియత్నాం యొక్క మానసిక ఆఘాతానికి భిన్నంగా.. ఇరాన్ ఉదంతం వాషింగ్టన్ ప్రతిష్టను మసకబార్చి, ఆచరణాత్మక సామర్థ్యాన్ని   దెబ్బతీసే ప్రమాదం ఉంది. లోపభూయిష్టమైన రాజకీయ లక్ష్యాలు, పొంతన లేని అంతిమ ఫలితాలు,  ప్రత్యర్థుల స్థితిస్థాపకతను తక్కువ అంచనా వేయడాన్ని ఉన్నతమైన సాంకేతికత,  రక్షణ వ్యయం భర్తీ చేయలేవని ఇది సూచిస్తుంది. ఈ కోణంలో, ఇరాన్ యుద్ధం యొక్క వ్యూహాత్మక వ్యయాలు వియత్నాం కంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చని ప్రపంచ పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు. వియత్నాం అమెరికా ప్రతిష్టను, గర్వాన్ని దెబ్బతీసింది కానీ దాని నిర్మాణాత్మక శక్తిని చాలా వరకు చెక్కుచెదరకుండా వదిలేసింది; దీనికి విరుద్ధంగా, ఇరాన్ ఆ శక్తిని బలహీనపరిచినట్లు కనిపిస్తోంది.  అదే సమయంలో ప్రపంచ స్థాయిలో ప్రాంతీయ,  ఆర్థిక ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్న ఒక ప్రత్యర్థికి బలాన్ని చేకూర్చింది.

అధ్యాయం 7 – వ్యూహాత్మక  విజయం నుండి వ్యూహాత్మక ఓటమి వరకూ

మొత్తంగా చూస్తే, ఇరాన్ యుద్ధం వ్యూహాత్మక విజయం,  వ్యూహాత్మక సాధన మధ్య ఉన్న శాశ్వత అంతరాన్ని వివరిస్తుంది. యుద్ధం యొక్క రాజకీయ తర్కం లోపభూయిష్టంగా ఉంటే..  ఒక దేశం యుద్ధాలలో గెలిచి, మౌలిక సదుపాయాలను నాశనం చేసినప్పటికీ.. విస్తృత శక్తి సమతుల్యతలో బలహీనంగానే మిగిలిపోవచ్చు. ఈ సందర్భంలో, ఒక పాలనను బాంబులతో లొంగదీసుకోవాలనే వ్యూహం, దానికి బదులుగా ఆ పాలనను మరింత కఠినతరం చేసింది. దాని ఖజానాను సుసంపన్నం చేసింది.  ప్రపంచ ఆర్థిక నాళాలను బెదిరించే దాని సామర్థ్యాన్ని పెంచింది. వియత్నాం అమెరికా   మితిమీరిన చర్యలకు,  మానసిక ఆఘాతానికి ప్రతీకగా నిలిస్తే, బహుధ్రువ ప్రపంచంలో అమెరికా బలప్రయోగ శక్తి  పరిమితులను నిశ్శబ్దంగా లేదా  నిశ్చయంగా సంకేతమిచ్చిన సంఘర్షణగా ఇరాన్ గుర్తుండిపోవచ్చు. తేడా స్పష్టంగా ఉంది. వియత్నాం అహంకారాన్ని దెబ్బతీసింది,   ఇరాన్ అమెరికా ప్రభావ  అంతర్లీన పునాదులపై శాశ్వత నష్టాన్ని కలిగించింది.

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.