భారతదేశ విదేశాంగ మరియు సరిహద్దు భద్రతా విధానాల్లో ఒక్కసారిగా రాజకీయ ప్రకంపనలు చోటుచేసుకున్నాయి. దేశంలోని సుమారు అరవై మంది ప్రముఖ ప్రతిపక్ష రాజకీయ నాయకులతో పాటు పలువురు పౌర సమాజ ప్రతినిధులు ప్రధాని మోడీకి  రాసిన ఒక వివాదాస్పద లేఖ ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా  హాట్ టాపిక్ గా మారింది.   ఇండియా  కూటమికి  కీలక శక్తులు ఈ లేఖ వెనుక ఉన్నట్లు సమాచారం. సంప్రదాయ యుద్దాల జోలికి వెళ్లకుండా దౌత్య, ఆర్థిక మరియు వాణిజ్య పరమైన కఠిన ఆంక్షల ద్వారా సరిహద్దు ఆవలి ఉగ్రవాద చర్యలను అణచివేసే లక్ష్యంతో సాగుతున్న  ఆపరేషన్ సింధూర్ విధానాన్ని నిలిపివేయాలని, శత్రుత్వ భావనను వీడాలని ఆ లేఖలో వారు  డిమాండ్ చేయడం రక్షణ రంగ నిపుణులను సైతం విస్మయానికి గురిచేస్తోంది. 
ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న ఒత్తిడి విధానాలు అధికారికంగా ఉపసంహరించుకోవాలనీ, భారత్   పాకిస్తాన్‌తో ఒక రకమైన ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ వాతావరణాన్ని కొనసాగిస్తోందని సదరు లేఖలో వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.  ప్రస్తుత తరుణంలో పాకిస్తాన్ అంతర్గతంగా అనేక రకాలైన ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటోంది. ఆర్థిక సంక్షోభం, అంతర్జాతీయంగా దౌత్యపరమైన ఒంటరితనం, వాణిజ్య సవాళ్లు, అలాగే బలూచిస్తాన్, పంజాబ్ వంటి ప్రాంతాల్లో తలెత్తుతున్న అంతర్గత అసంతృప్తులు ఆ దేశాన్ని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్నాయి. సరిగ్గా ఇటువంటి క్లిష్ట సమయంలో భారత్ తన వ్యూహాత్మక ఒత్తిడిని తగ్గించి, పొరుగు దేశం కోలుకోవడానికి ఎందుకు అవకాశం ఇవ్వాలనే ప్రశ్న ఇప్పుడు గట్టిగా వినిపిస్తోంది. ఈ లేఖ కేవలం వామపక్ష ఉదారవాద వర్గాల నుండి వచ్చిన ఒక శాంతి ప్రబోధంగా మాత్రమే కాకుండా, దేశ సార్వభౌమాధికారానికి సంబంధించిన కీలక అంశాలను ప్రభావితం చేసేలా ఉందవిమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. ముఖ్యంగా జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రాంతంపై తిరిగి చర్చలు ప్రారంభించాలనే ప్రతిపాదన ఇందులో ఉండటం మరింత వివాదాస్పదంగా మారింది. గతంలో 2004 నుండి 2007 మధ్య కాలంలో సాగిన కొన్ని రహస్య చర్చల చట్రాన్ని తిరిగి తెరపైకి తెచ్చే ప్రయత్నంగా ఈ పరిణామం కనిపిస్తోంది.  2004-2007 నాటి రహస్య దౌత్య చట్రంపై పునఃసమీక్ష,  విమర్శలుగతంలో  యూపీఏ  హయాంలో అప్పటి ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్, పాకిస్తాన్ పాలకుడు పర్వేజ్ ముషారఫ్ మధ్య సాగిన తెరవెనుక దౌత్యంపై ఇప్పుడు విస్తృత విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. ఆ కాలంలో రూపొందించినప్పటికీ అధికారికంగా ఎన్నడూ అమలుకాని ఆ రహస్య చట్రంలో మూడు ముఖ్యమైన ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయి. మొదటిది నియంత్రణ రేఖను   శాశ్వత అంతర్జాతీయ సరిహద్దుగా గుర్తించడం, రెండవది జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రాంతానికి స్వయం పరిపాలన హక్కులు కల్పించడం, మూడవది ఇరు దేశాల ప్రతినిధులతో కూడిన ఒక ఉమ్మడి సంప్రదింపుల వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం. అయితే.. నియంత్రణ రేఖను అంతర్జాతీయ సరిహద్దుగా అంగీకరిస్తే, పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్ (పీవోకే) పై భారతదేశానికి ఉన్న చట్టబద్ధమైన హక్కులను పూర్తిగా వదులుకోవాల్సి వస్తుందని భద్రతా నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.  అంతేకాకుండా, స్వయం  పాలన,  ఉమ్మడి సంప్రదింపుల వ్యవస్థ వంటి ప్రతిపాదనలు భారత రాజ్యాంగ పరిధిని దాటి జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు ఒక ప్రత్యేకమైన, శాశ్వత అంతస్థును కల్పించే ప్రమాదం ఉందనీ, ఇది అంతర్గత  పాలనలో పాకిస్తాన్ జోక్యానికి చట్టబద్ధత కల్పిస్తుందన్న  ఆందోళన వ్యక్తమైంది. 

పార్లమెంటు ఆమోదం కానీ, ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో విస్తృత చర్చలు కానీ జరపకుండా రూపొందించిన ఆనాటి విఫల నమూనాను ఇప్పుడు మళ్లీ పునఃసమీక్షించాలని కోరడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశాలను  రక్షణ రంగ నిపుణులు తప్పుబడుతున్నారు. ఆర్టికల్ 370 పునరుద్ధరణ కోసం ప్రస్తుతం ప్రతిపక్షాలు చేస్తున్న డిమాండ్లకు,  ఈ శాంతి ప్రక్రియల పునరుజ్జీవన ప్రయత్నాలకు మధ్య ఒక స్పష్టమైన లింక్ ఉందని పరిశీలకులు విశ్లేషిస్తున్నారు.  

భారత్, పాక్ చర్చల చారిత్రక వైఫల్యాలు.. ఉగ్రవాద రికార్డు

భారతదేశం గతంలో ఎన్నో సందర్భాల్లో పొరుగు దేశంతో శాంతిని నెలకొల్పడానికి ఎంతో ఉదారంగా ముందడుగు వేసినప్పటికీ, ప్రతిసారీ ఉగ్రవాద రూపంలో   ద్రోహమే ఎదురైందని చారిత్రక రికార్డులు సాక్ష్యమిస్తున్నాయి. 1999 లో లాహోర్ బస్సు యాత్ర ద్వారా శాంతి దౌత్యాన్ని ప్రారంభించిన కొద్ది కాలానికే కార్గిల్ యుద్ధం సంభవించింది. ఆ తర్వాత 2001 లో ఆగ్రా సదస్సుకు ముషారఫ్‌ను ఆహ్వానించిన అనంతరం భారత పార్లమెంటుపై అత్యంత ఘోరమైన ఉగ్రదాడి జరిగింది. అలాగే..  2008 లో వాణిజ్య సంబంధాలను,  సరిహద్దు మార్గాలను బలోపేతం చేసిన తరుణంలోనే ముంబైపై 26/11 ఉగ్రదాడులు దేశాన్ని అతలాకుతలం చేశాయి.  ఇదే పరంపరలో 2015 లో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఆకస్మికంగా లాహోర్ పర్యటన జరిపిన కొద్ది రోజులకే పఠాన్‌కోట్,  ఉరి సైనిక స్థావరాలపై దాడులు జరిగాయి. చివరికి 2018 లో కర్తార్‌పూర్ కారిడార్ వంటి ప్రజా సంబంధాల చొరవను చేపట్టిన తర్వాత కూడా పుల్వామాలో ఆత్మాహుతి దాడి జరిగి   జవాన్లు అమరులయ్యారు. ఈ సుదీర్ఘ చారిత్రక పరిణామాలను పరిశీలిస్తే, కేవలం దౌత్య మార్గాలు లేదా వాణిజ్య సంబంధాల ద్వారా సరిహద్దు అవతలి ఉన్న జిహాదీ.  సైనిక ఉన్మాదాన్ని మార్చడం సాధ్యం కాదని స్పష్టమవుతోంది. శత్రు దేశం సైనిక, సంస్థాగత స్వభావం మారనంత కాలం, పదేపదే చర్చలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వ్యూహాత్మక వివేకం అనిపించుకోదని, అది కేవలం ఒక రకమైన అమాయకత్వమే అవుతుందని రక్షణ వర్గాలు వాదిస్తున్నాయి.  సంతకందారుల రాజకీయ నేపథ్యం మరియు ట్రాక్ 2 దౌత్యంపై ప్రశ్నలుఈ వివాదాస్పద లేఖపై సంతకాలు చేసిన వారి వివరాలను పరిశీలిస్తే..  ఇందులో ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా, మణిశంకర్ అయ్యర్, మెహబూబా ముఫ్తీ, మనోజ్ ఝా వంటి ప్రముఖ విపక్ష నేతలతో పాటు కొందరు మాజీ అధికారులు, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ప్రతినిధులు,   ట్రాక్ 2  దౌత్య రంగానికి చెందిన వ్యక్తులు ఉన్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. 

అయితే..  ఈ లేఖలో పాకిస్తాన్ భూభాగం నుండి సాగుతున్న సరిహద్దు ఉగ్రవాదాన్ని ఆపాలని కానీ, బలూచిస్తాన్‌లో జరుగుతున్న మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను అరికట్టాలని కానీ ఎటువంటి విజ్ఞప్తి చేయకపోవడం గమనార్హం. కొన్ని వేర్పాటువాద శక్తులతో సంబంధాలున్న వ్యక్తులు సైతం ఈ వేదికను పంచుకోవడంపై తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.  మరోవైపు..  అధికారికంగా కాకుండా ప్రైవేట్ వర్గాల ద్వారా సాగే ఈ  ట్రాక్ 2 దౌత్యం అనేది విదేశీ నిధులు, అంతర్జాతీయ సమావేశాల పేరిట సాగే ఒక స్వార్థపూరిత పారిశ్రామిక నెట్‌వర్క్‌గా మారిపోయిందనే విమర్శలు కూడా బలంగా ఉన్నాయి. ప్రస్తుత జాతీయ భద్రతా వ్యూహాల వల్ల ఈ పాత వ్యవస్థ ప్రాధాన్యత కోల్పోవడంతో..  తాము మళ్లీ ఉనికి చాటుకోవడానికి ఇటువంటి లేఖల రూపంలో కొత్త ప్రయత్నాలు చేస్తున్నట్లు ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. 

నిజమైన భద్రతా ఫలితాల కంటే.. చర్చల ప్రక్రియ నిరంతరం సాగడం ద్వారా వచ్చే వ్యక్తిగత,  సంస్థాగత లాభాలు, ప్రయోజనాలపైనే వీరికి ఎక్కువ ఆసక్తి ఉందనే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.  పొరుగు దేశపు సైనిక సిద్ధాంతం,  జాతీయ భద్రతా వాస్తవికవాదం ప్రస్తుతం పొరుగు దేశపు సైనిక నాయకత్వం, ముఖ్యంగా జనరల్ మునీర్ వంటి శక్తులు అవలంబిస్తున్న తీవ్రమైన భారత్ వ్యతిరేక విధానాలను ఈ సందర్భంగా విశ్లేషకులు గుర్తుచేస్తున్నారు.  భారతదేశ ఉనికిని, ఇక్కడి నాగరికతను దెబ్బతీయడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న శక్తులతో చర్చలు జరపడం అంటే వారి అక్రమ వైఖరిని చట్టబద్ధం చేయడమే అవుతుందన్న అభిప్రాయం భద్రతా వర్గాలలో వ్యక్తం అవుతున్నది. 

కాశ్మీర్ అంశాన్ని ఒక ప్రాణనాడిగా అభివర్ణిస్తూ, ఇరు దేశాల మధ్య ఎటువంటి ఉమ్మడి సాంస్కృతిక సంబంధాలు లేవని వాదించే శక్తుల పట్ల మృదువైఖరి ప్రదర్శించడం దేశ ప్రయోజనాలకు గొడ్డలిపెట్టుగా మారుతుందని అంటున్నారు.  ఇక్కడ ప్రధానమైన సంఘర్షణ అంతా శాంతివాదానికి మరియు వాస్తవిక రక్షణ విధానానికి మధ్యే సాగుతోంది. ఒకవైపు శాంతి, చర్చల ద్వారానే సమస్యలు పరిష్కారమవుతాయని లేఖ రాసిన వారు వాదిస్తుంటే, మరోవైపు ఉగ్రవాదంపై కచ్చితమైన జవాబుదారీతనం లేనప్పుడు చర్చలు కేవలం ఒక ప్రహసనంగా మారుతాయని రక్షణ రంగం హెచ్చరిస్తోంది. శత్రువు బలహీనంగా ఉన్న తరుణంలో ఒత్తిడిని మరింత పెంచాల్సింది పోయి, రాయితీల గురించి మాట్లాడటం దేశ రక్షణను పణంగా పెట్టడమే అవుతుందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.  

ఎంపిక చేసిన మానవ హక్కుల వాదనలు,  దేశీయ రాజకీయ ప్రభావం 

ఈ వివాదంలో మరికొన్ని కీలకమైన కోణాలు కూడా వెలుగులోకి వచ్చాయి. ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో జరిగే మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలపై తీవ్రంగా స్పందించే కొందరు పౌర సమాజ కార్యకర్తలు, సరిహద్దు ఆవలి ప్రాంతాలైన బలూచిస్తాన్ లేదా పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్(పీవోకే) లో  అక్కడి ప్రజలపై జరుగుతున్న అకృత్యాలపై   మౌనం వహించడం వారి సైద్ధాంతిక పక్షపాతాన్ని సూచిస్తోందని విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.  పుల్వామా,   ముంబై దాడుల వంటి దారుణాలను తగినంతగా ఖండించని వారు, శాంతి పేరిట లేఖలు రాయడం పట్ల సాధారణ ప్రజల్లో సైతం అసంతృప్తి వ్యక్తమవుతోంది.  దేశ రాజకీయాల పరంగా చూస్తే.. ఈ రకమైన విదేశాంగ విధాన వైఖరుల వల్లనే సదరు పార్టీలను ఓటర్లు ఎన్నికల్లో తిరస్కరిస్తున్నారనే విశ్లేషణలు ఉన్నాయి. జాతీయ భద్రత,  సార్వభౌమాధికారం విషయంలో రాజీపడే ఏ వ్యూహాన్నైనా దేశ ప్రజలు అంగీకరించరని, బలమైన రక్షణ చర్యలకే ప్రజాస్వామ్యంలో మద్దతు లభిస్తుందని స్పష్టమవుతోంది.  విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ చట్టం ఎఫ్ఆర్సీఏ) వంటి కఠినమైన నిబంధనల వల్ల పాత ఆర్థిక నెట్‌వర్క్‌లు దెబ్బతినడంతో, ప్రాముఖ్యత కోసం ఇటువంటి కొత్త ఎత్తుగడలు వేస్తున్నారనే ఆరోపణలు కూడా వినబడుతున్నాయి.  

సరిహద్దు భద్రత విషయంలో గత ప్రభుత్వాల హయాంలో జరిగిన కొన్ని లోపాలను, ముఖ్యంగా 26/11 దాడుల తర్వాత కఠినమైన ప్రతీకార చర్యలు తీసుకోకుండా చర్చలకే పరిమితం కావడం వంటి నిర్ణయాలను ప్రస్తుత విశ్లేషకులు తీవ్రంగా తప్పుబడుతున్నారు. దేశభక్తి,  జాతీయ ప్రయోజనాలు అనేవి కేవలం మాటలకే పరిమితం కాకూడదనీ, అవసరమైనప్పుడు శత్రు శక్తులపై కఠినమైన బలప్రయోగానికి వెనకాడకపోవడమే అసలైన రక్షణ వ్యూహమని స్పష్టంచేస్తున్నారు.  ఈ మొత్తం లేఖ వివాదం ద్వారా దేశంలోని ఉన్నత మేధో, రాజకీయ వర్గాల్లో ఉన్న కొన్ని విభాగాలు జాతీయ భద్రత కంటే శత్రు దేశానికి ఉపశమనం కలిగించే విధానాలకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయనే విషయం బహిర్గతమైందని విమర్శకులు పేర్కొంటున్నారు. భవిష్యత్తులో ఇటువంటి వ్యూహాత్మక ఒప్పందాలు లేదా ప్రతిపాదనల వెనుక ఉన్న అసలు ఉద్దేశాలను, వాటి ఆర్థిక,  సైద్ధాంతిక మూలాలను పౌర సమాజం నిశితంగా గమనించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. దేశ రక్షణ విషయంలో ఎటువంటి రాజీ లేని పారదర్శకత, నిరంతర అప్రమత్తత మాత్రమే దేశ భద్రతను కాపాడగలవని ఈ పరిణామాలు నిరూపిస్తున్నాయి.
 

 -సీతారాం కంఠంనేని

ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చినట్లయితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్టల్ ను  ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. షేర్ చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.

PM, NarendraModi, Letter, Civil society representatives, Controversial letter, Biased Intenssions